Από τον Ιανουάριο του 2026 ένας ακόμα θεσμός γεννιέται. Οι «Νύχτες ανάγνωσης» θα φέρουν σε συνομιλία αρχαιολογικούς χώρους και τοπόσημα με το οικοσύστημα του βιβλίου. Η «ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ» επανασχεδιάζεται και εμπλουτίζεται ως βασικό ερευνητικό εργαλείο, χωρίς τη διακοπή της λειτουργίας της, με σκοπό να καταστεί μια σύγχρονη, λειτουργική και βιώσιμη βάση.
Πρόκειται για τρεις από τις πολύπτυχες μελλοντικές δράσεις που σχεδιάζει το Ελληνικό Ιδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ), όπως ανακοινώθηκαν χθες, στην πρώτη επίσημη παρουσίαση προγράμματος του νέου εποπτευόμενου φορέα του υπουργείου Πολιτισμού, ο οποίος ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024. Μέσα σε μόλις επτά μήνες, το δραστήριο Διοικητικό Συμβούλιο του νεοσύστατου ΕΛΙΒΙΠ έθεσε τα «πρώτα θεμέλια», όπως ανέφερε ο πρόεδρός του, συγγραφέας και ομότιμος καθηγητής, Νικόλαος Μπακουνάκης, παρουσιάζοντας αναλυτικά τη μέχρι τώρα δυναμική δράση του φορέα, καθώς και τα καινοτόμα και σύγχρονα σχέδιά του, ως κόμβος επικοινωνίας, διάχυσης της πληροφορίας και της διάσωσης της μνήμης για το οικοσύστημα του ελληνικού βιβλίου.
Ως «συνειδητή» και «συγκεκριμένη» χαρακτήρισε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, την επιλογή να πραγματοποιηθεί χθες η εκδήλωση παρουσίασης των δράσεων του ΕΛΙΒΙΠ, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου, καθώς ανάμεσα στους στόχους του φορέα είναι να υποστηρίξει ενεργά τα αναγνώσματα για παιδιά και νέους, όπως με τη διοργάνωση Εκθεσης – Φεστιβάλ Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου, στα πρότυπα των εκθέσεων βιβλίου. Η κ. Μενδώνη τόνισε, μάλιστα, την «αφοσίωση», τη «μεθοδικότητα» και τη «διάθεση» των μελών του ΕΛΙΒΙΠ να «υιοθετήσουν το όραμα του ΥΠΠΟ, καλύπτοντας το κενό που υπήρχε στα θέματα του βιβλίου τον συντομότερο δυνατό χρόνο». Στην ομιλία της, η υπουργός αναφέρθηκε επιγραμματικά στους στόχους του φορέα, ο οποίος αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη στήριξη της βιβλιοπαραγωγής, στην προώθηση της φιλαναγνωσίας και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας, διαβεβαιώνοντας ότι «ο οργανισμός θα υποστηριχθεί οικονομικά πλήρως, ώστε να υλοποιήσει το πρόγραμμά του». Οπως σημείωσε η κ. Μενδώνη, ο υφυπουργός Ιάσωνας Φωτήλας απουσίαζε λόγω των υποχρεώσεών του στη Βουλή.
Στην αρχή της ομιλίας του, ο κ. Μπακουνάκης παρουσίασε τους τέσσερις κεντρικούς άξονες πάνω στους οποίους στηρίζεται το πρόγραμμα του ΕΛΙΒΙΠ. Ο πρώτος είναι τα δεδομένα – η έρευνα, η καταγραφή και η πληροφορία. Ο δεύτερος είναι τα χρηματοδοτικά εργαλεία, ο τρίτος αφορά τις δράσεις και ο τέταρτος άξονας είναι η «θεσμική μνήμη», δηλαδή «η αξιοποίηση του αρχείου». Παράλληλα, το ΕΛΙΒΙΠ αναπτύσσει τη στρατηγική του σε έξι πυλώνες: εξωστρέφεια, συνέργειες, δικτύωση, ενδυνάμωση, έρευνα – τεκμηρίωση και φιλαναγνωσία. Οπως ανέφερε ο πρόεδρος, ο νέος δίγλωσσος ιστότοπος του ΕΛΙΒΙΠ, www.elivip.gr, βρίσκεται στη διάθεση του κοινού και αποτυπώνει την ταυτότητα του νέου Ιδρύματος, τη στρατηγική και τις δράσεις του. Λειτουργεί ως κόμβος για το οικοσύστημα του βιβλίου, συγκεντρώνοντας πληροφοριακό υλικό, έρευνες και προγράμματα για τους επαγγελματίες του βιβλίου και το ευρύτερο κοινό. Ως διάδοχος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, το ΕΛΙΒΙΠ προβάλλει τη δραστηριότητα των παραρτημάτων του σε Αλεξάνδρεια, Οδησσό, Βερολίνο, Τεργέστη, Βελιγράδι, Βουκουρέστι και Τίρανα. Οπως σημειώθηκε, επίσης, στην ιστοσελίδα θα αναρτώνται ψηφιοποιημένα περιοδικά σταδιακά, όπως «Νέα Εστία», «Η Λέξη», «Το Δέντρο».
Ενδεικτικά σχέδια του νεοσύστατου φορέα
Τρεις από τις σημαντικές δραστηριότητες που έχει προγραμματίσει να πραγματοποιήσει το Ελληνικό Ιδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού είναι οι ακόλουθες:
GreekLit
Το ΥΠΠΟ δημιούργησε, το 2021, το πρόγραμμα GreekLit, για την επιδότηση μεταφράσεων τίτλων κάθε κατηγορίας της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής σε άλλες γλώσσες. Στην ομιλία της, η υπουργός αναφέρθηκε στην επανέναρξη του προγράμματος με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, δανειζόμενη τη φράση της μεταφράστριας και ακαδημαϊκού Κάρεν Εμεριχ, που χαρακτηρίζει τη μετάφραση ως «πολιτική πράξη». Με αυτήν τη λογική, ως «πολιτική πράξη» το πρόγραμμα GreekLit δημιουργήθηκε από το ΥΠΠΟ και διαμορφώνεται ως ένα δυναμικό πεδίο, το οποίο -όπως διευκρίνισε η κ. Μενδώνη- θα συνεχίσει να χρηματοδοτείται είτε από εθνικούς πόρους είτε από άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία. Στα δύο χρόνια λειτουργίας του προγράμματος (2022-2024) εκδόθηκαν 52 τίτλοι, μεταφρασμένοι σε 20 γλώσσες από 48 μεταφραστές. Μεταξύ των δράσεων του προγράμματος ξεχωρίζει η έκδοση ενός δίγλωσσου καταλόγου (ελληνικά – αγγλικά), σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, με όλα τα βιβλία που μεταφράστηκαν την περίοδο 2022-2024.
ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Φέτος, η ΔΕΒΘ συμπληρώνει είκοσι ένα χρόνια παρουσίας, με τιμώμενη χώρα την Ιταλία και θέμα την «Α(1)νθρώπινη Δημιουργικότητα». Από τις 8 έως τις 11 Μαΐου, στο Διεθνές Εκθεσιακό και Συνεδριακό Κέντρο ΔΕΘ-HELEXPO, συμμετέχουν πάνω από 300 εκθέτες. Σχεδιάζονται ειδικές εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Μανώλη Αναγνωστάκη, για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Andrea Camilleri και για τον Hugo Pratt.
PHYGITAL READERS – ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ
Το ΕΛΙΒΙΠ έχει καταθέσει την πρόταση Phygital Readers στη νέα Βίβλο Ψηφιακού Μετασχηματισμού 2025-2028. Η ψηφιακή πλατφόρμα τεχνολογικής αιχμής Phygital Readers στοχεύει στην ανάπτυξη και τη διάχυση της φιλαναγνωσίας και του βιβλίου. Αξιοποιεί σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και σύγχρονους τρόπους οπτικοακουστικής αφήγησης.