Η Ρωσία βοηθά εδώ και χρόνια μυστικά το Ιράν να αναπτύξει προηγμένους υπερηχητικούς πυραύλους κρουζ, σε μία από τις σημαντικότερες γνωστές μεταφορές στρατηγικής στρατιωτικής τεχνολογίας από τη Μόσχα στην Τεχεράνη, σύμφωνα με έρευνα των Financial Times.
Το πολυετές απόρρητο πρόγραμμα φέρει την κωδική ονομασία C430L και σε αυτό έχουν συμμετάσχει ορισμένοι από τους πλέον έμπειρους Ρώσους ειδικούς στην πυραυλική τεχνολογία. Στόχος είναι να αποκτήσει το Ιράν τη δυνατότητα ανάπτυξης μιας νέας κατηγορίας όπλων που θα μπορούσαν να απειλήσουν αμερικανικά αεροπλανοφόρα και άλλα πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή. Η έρευνα των FT βασίζεται σε διαρρεύσασα ρωσική αλληλογραφία, αρχεία ταξιδιών Ρώσων αξιωματούχων και μηχανικών και ανάλυση στρατιωτικών πατεντών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το πρόγραμμα άρχισε το 2023 και συνεχίστηκε και μέσα στο 2026.
Το μυστικό πρόγραμμα C430L
Βασικός σκοπός του C430L είναι να βοηθήσει το Ιράν να αναπτύξει σύστημα πρόωσης ramjet, έναν κινητήρα που επιτρέπει σε έναν πύραυλο κρουζ να διατηρεί πολύ υψηλές ταχύτητες κατά την πτήση του. Ειδικοί σε πυραυλικά και στρατιωτικά συστήματα που μίλησαν στους FT εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία προορίζεται σχεδόν βέβαια για πυραύλους κρουζ κατά πλοίων αλλά και για όπλα προσβολής χερσαίων στόχων. Οι υψηλές ταχύτητες, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα πτήσης σε χαμηλό ύψος, περιορίζουν σημαντικά τον χρόνο που διαθέτουν τα συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας για να εντοπίσουν και να αναχαιτίσουν έναν τέτοιο πύραυλο. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στον Περσικό Κόλπο, όπου οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους διαθέτουν προηγμένα χερσαία και ναυτικά αμυντικά συστήματα. Το Ιράν έχει ήδη κατασκευάσει και πραγματοποιήσει πτητικές δοκιμές του συστήματος ramjet. Ωστόσο, σύμφωνα με τους FT, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία ότι έχει αναπτυχθεί επιχειρησιακά υπερηχητικός πύραυλος κρουζ με ρωσική βοήθεια.
«Ένα ποιοτικά νέο στρατηγικό όπλο»
Ο Φάμπιαν Χινζ, ειδικός στους ιρανικούς πυραύλους και ανώτερος αναλυτής της Conflict Armament Research, χαρακτηρίζει την υπόθεση μεταφορά «εξαιρετικά ευαίσθητης στρατηγικής στρατιωτικής τεχνολογίας», την οποία το Ιράν επιδιώκει να αποκτήσει εδώ και δεκαετίες. Κατά τον ίδιο, ένα πρόγραμμα αυτού του επιπέδου θα απαιτούσε πολιτική έγκριση από την ανώτατη ηγεσία της Ρωσίας. Ο Τζιμ Λάμσον, πρώην στρατιωτικός αναλυτής της CIA με ειδίκευση στο Ιράν, εκτιμά ότι η απόκτηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας θα μπορούσε να δώσει στην Τεχεράνη ένα «ποιοτικά νέο στρατηγικό οπλικό σύστημα», ικανό να απειλήσει πλοία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού.
Ρώσοι ειδικοί ταξίδευαν επανειλημμένα στο Ιράν
Το πρόγραμμα οργανώθηκε από τη Rosoboronexport, τον κρατικό εξαγωγέα όπλων της Ρωσίας, σε συνεργασία με τη ρωσική εταιρεία πυραυλικών συστημάτων NPO Mashinostroyenia. Η τελευταία βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις από το 2014 και έχει εμπλακεί στην ανάπτυξη πυραύλων κρουζ που εκτοξεύονται από πλοία, υποβρύχια και χερσαίες πλατφόρμες, καθώς και σε προγράμματα που συνδέονται με τις στρατηγικές πυρηνικές δυνάμεις της Ρωσίας. Τα αρχεία ταξιδιών που εξέτασαν οι FT δείχνουν ότι στελέχη της Rosoboronexport και υψηλόβαθμοι μηχανικοί της NPO Mashinostroyenia πραγματοποίησαν επανειλημμένες επισκέψεις στο Ιράν πριν ακόμη υπογραφεί επίσημα η σύμβαση C430L με το υπουργείο Άμυνας και Επιμελητείας των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν, τον Νοέμβριο του 2023.
Ανάμεσά τους ήταν ο Αλεξάντερ Ντεργκάτσεφ, επικεφαλής σχεδιαστής συστημάτων πυραύλων που εκτοξεύονται από τη θάλασσα, και ο Αλεξάντερ Τσεμπάκοφ, επικεφαλής του τμήματος σχεδιασμού κινητήρων που χρησιμοποιούν ατμοσφαιρικό αέρα. Ο Τσεμπάκοφ ταξίδεψε στην Τεχεράνη τρεις φορές μέσα στο 2023. Ρωσικές πατέντες που εξέτασαν οι FT τον εμφανίζουν ως ειδικό στην τεχνολογία ramjet για υπερηχητικούς πυραύλους κρουζ. Στο πρόγραμμα συμμετείχε επίσης ο Γιούρι Προχορτσούκ, επικεφαλής του τμήματος αεροδυναμικής και βαλλιστικής της εταιρείας, ο οποίος εμφανίζεται ως εφευρέτης σε ρωσική πατέντα για πύραυλο κρουζ με κινητήρα ramjet, σχεδιασμένο για επιθέσεις εναντίον πλοίων και χερσαίων στόχων.
Διαβάστε Επίσης
Οι Ρώσοι ανέλυαν τις ιρανικές δοκιμές
Μέχρι το 2025, η NPO Mashinostroyenia είχε παραλάβει μεγάλο όγκο τεχνικού υλικού από το Ιράν σχετικά με το σύστημα ramjet. Οι Ρώσοι μηχανικοί ανέλυσαν δεδομένα από ιρανική πτητική δοκιμή και στη συνέχεια έστειλαν στην Τεχεράνη αναλυτικές ερωτήσεις για την απόδοση του συστήματος. Μεταξύ άλλων, εξέτασαν το σύστημα καυσίμου, τη σταθερότητα της καύσης, την εισαγωγή αέρα και το ακροφύσιο του κινητήρα. Ζήτησαν επίσης διευκρινίσεις για τα δεδομένα τηλεμετρίας, τα οποία σταμάτησαν λιγότερο από ένα λεπτό μετά την έναρξη της δοκιμής. Τα στοιχεία, σύμφωνα με τους FT, δείχνουν ότι οι Ρώσοι μηχανικοί δεν περιορίζονταν στην παροχή σχεδίων ή εξαρτημάτων. Αντίθετα, χρησιμοποιούσαν την εμπειρία τους για να εντοπίζουν τεχνικά προβλήματα σε ένα σύστημα που το Ιράν είχε ήδη κατασκευάσει και δοκιμάσει και να βοηθούν στη βελτίωσή του. Τον Απρίλιο του 2025, η Rosoboronexport πρότεινε να σταλεί στο Ιράν αντιπροσωπεία περίπου 20 Ρώσων ειδικών για τεχνικές διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του C430L.
Η συνεργασία συνεχιζόταν και το 2026
Η διαρρεύσασα αλληλογραφία δείχνει ότι το πρόγραμμα παρέμενε ενεργό και το 2026. Τον Ιούνιο, η Rosoboronexport και η ιρανική πλευρά εξακολουθούσαν να συζητούν στοιχεία της επόμενης φάσης του προγράμματος και περαιτέρω ρωσικές τεχνικές εκθέσεις. Οι Financial Times δεν μπόρεσαν να εξακριβώσουν εάν η επόμενη φάση έχει ήδη ξεκινήσει. Το Κρεμλίνο, η Rosoboronexport, η NPO Mashinostroyenia και η ιρανική κυβέρνηση δεν απάντησαν στα ερωτήματα των Financial Times σχετικά με το πρόγραμμα.
Η στρατιωτική σχέση Μόσχας και Τεχεράνης
Το C430L αποτελεί μία ακόμη ένδειξη της ολοένα στενότερης στρατιωτικής συνεργασίας Ρωσίας και Ιράν. Η Τεχεράνη προμήθευσε τη Μόσχα με επιθετικά drones Shahed, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα στον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ συνέβαλε και στη δημιουργία γραμμής παραγωγής τους μέσα στη Ρωσία. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα, ωστόσο, πηγαίνει τη συνεργασία ένα βήμα παραπέρα: αντί για απλή προμήθεια οπλικών συστημάτων, αφορά τη μεταφορά τεχνογνωσίας που θα μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν να σχεδιάζει και να εξελίσσει μόνο του προηγμένα στρατηγικά όπλα. Η Νικόλ Γκραγιέφσκι, καθηγήτρια στο Sciences Po στο Παρίσι, εκτιμά ότι το μυστικό πρόγραμμα δείχνει πως η Ρωσία επιχειρεί να διευρύνει τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία και να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε περισσότερα μέτωπα.
Για την Τεχεράνη, η κατάκτηση της τεχνολογίας ramjet θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να αποδειχθεί ακόμη σημαντικότερη από την απόκτηση ενός συγκεκριμένου πυραύλου, καθώς θα της επέτρεπε να αναπτύξει διαφορετικά οπλικά συστήματα πάνω στην ίδια τεχνολογική βάση και να μειώσει την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές.
