Bloomberg: Προκλητικός ο Ντόναλντ Τραμπ – «Εσείς θα πληρώσετε τα όπλα για την Ουκρανία» – Πίεση στην ΕΕ – Πώς θα αντιδράσουν οι Βρυξέλλες

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ και υποψήφιος για τη νέα θητεία στον Λευκό Οίκο, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι οι ΗΠΑ θα αποστείλουν προηγμένα αμυντικά συστήματα στην Ουκρανία, μεταξύ των οποίων νέες συστοιχίες Patriot και πυραύλους αναχαίτισης. Όμως, το κόστος – όπως τόνισε – θα πρέπει να το αναλάβουν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ.

Όπως αναφέρει το Bloomberg, η δήλωση του Τραμπ προκάλεσε αμηχανία στις Βρυξέλλες, καθώς συμπίπτει χρονικά με τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2028–2035), ύψους 1,2 τρισ. ευρώ. Πολλά κράτη–μέλη επιθυμούν να διατηρηθεί η έμφαση σε παραδοσιακές δαπάνες, όπως οι αγροτικές επιδοτήσεις και η στήριξη περιφερειών, ενώ άλλες κυβερνήσεις ζητούν μετατόπιση κονδυλίων προς την άμυνα και την ασφάλεια. «Τόσες πολλές προτεραιότητες, αλλά τόσο λίγα χρήματα», σχολίασε δηκτικά ο Υπουργός Εξωτερικών της Τσεχίας, Γιαν Λιπάφσκι, προειδοποιώντας ότι οι συζητήσεις θα είναι «πολύ δύσκολες».

«Δεν είναι προσφορά, αν πληρώνει άλλος»
Η πρόταση του Τραμπ να πληρώσει η Ευρώπη τα αμερικανικά όπλα προκάλεσε επικρίσεις. Η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για εξωτερικές υποθέσεις, Κάγια Κάλας, σχολίασε: «Κάνουμε ήδη ό,τι μπορούμε για να βοηθήσουμε την Ουκρανία. Αν όμως υποσχεθείς όπλα και περιμένεις άλλους να πληρώσουν, τότε δεν τα δίνεις εσύ – έτσι δεν είναι;»

Donald Trump’s plan to allow the European Union pay for arms supplied to Ukraine is piling pressure on EU officials negotiating how to finance the bloc’s defense-spending ambitions https://t.co/vdMRJ6KViI

— Bloomberg (@business) July 15, 2025

Παράλληλα, ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Αντριους Κουμπίλιους, σημείωσε ότι οι συνθήκες της Ένωσης δεν επιτρέπουν τη χρηματοδότηση όπλων από τις ΗΠΑ για την Ουκρανία μέσω του κοινοτικού προϋπολογισμού. Ωστόσο, υπάρχει ένα δανειακό εργαλείο ύψους 150 δισ. ευρώ που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες, διευκολύνοντας τα κράτη–μέλη να απελευθερώσουν εθνικούς πόρους για άλλες αγορές, ενδεχομένως και από τις ΗΠΑ.

Διχασμένη Ευρώπη: κοινός δανεισμός ή εθνική χρηματοδότηση;
Οι συζητήσεις αποκαλύπτουν τις βαθιές διαφωνίες ανάμεσα στις κυβερνήσεις των 27:

Γαλλία, Ισπανία και Ελλάδα στηρίζουν τον κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό για την άμυνα.

Γερμανία και Ολλανδία παραμένουν αντίθετες με την έκδοση κοινών ομολόγων.

Η Ισπανία πρότεινε μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

Η Ιταλία θεωρεί ότι η χρήση εθνικού χρέους για στρατιωτικές δαπάνες είναι μη βιώσιμη, λόγω των ήδη πιεσμένων δημόσιων οικονομικών.

Από την άλλη, χώρες που παραδοσιακά αντιτίθενται σε μεγάλους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς, όπως η Δανία, εμφανίζονται πλέον πιο διαλλακτικές απέναντι σε «καινοτόμες λύσεις».

Ωστόσο, ο Τσέχος ΥΠΕΞ Λιπάφσκι αντιτίθεται στον κοινό δανεισμό, επισημαίνοντας ότι πρέπει πρώτα να αποπληρωθούν τα κοινά χρέη της πανδημίας.

Επένδυση στην Ουκρανία με ευρωπαϊκά δάνεια

Ο Υπουργός Εξωτερικών της Τσεχίας, Γιαν Λιπάφσκι, δήλωσε την Τρίτη ότι αντιτίθεται στην έκδοση κοινού χρέους από την ΕΕ για τη χρηματοδότηση της άμυνας, τονίζοντας πως προτεραιότητα πρέπει να είναι η αποπληρωμή των χρεών που δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν η Ένωση για πρώτη φορά είχε εκδώσει κοινά ομόλογα.

Στο μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη δημιουργήσει ένα χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 150 δισ. ευρώ, το οποίο βασίζεται σε κοινό δανεισμό, με στόχο να προσφέρει φθηνά δάνεια στα κράτη–μέλη για κοινές προμήθειες αμυντικού εξοπλισμού, μεταξύ άλλων και από χώρες όπως η Ουκρανία.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάλεσε πρόσφατα τα κράτη–μέλη να αξιοποιήσουν το συγκεκριμένο εργαλείο για επενδύσεις απευθείας στην ουκρανική αμυντική βιομηχανία, επισημαίνοντας ότι περίπου το 40% της βιομηχανικής της ικανότητας παραμένει αναξιοποίητο.

«Τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα δάνεια SAFE και να προμηθευτούν άμεσα από την ουκρανική αμυντική βιομηχανία. Για εμάς, είναι υψηλής ποιότητας, γρήγορο και οικονομικό.

Για την Ουκρανία, είναι και τα δύο — ζωτικής σημασίας έσοδα, αλλά και ευκαιρία ενίσχυσης της εγχώριας αμυντικής της βάσης,» ανέφερε η φον ντερ Λάιεν.

Η πρόταση αυτή φαίνεται να αποτελεί μια εναλλακτική σε σχέση με την πρόταση Τραμπ, η οποία ζητά από την ΕΕ να καλύψει το κόστος για αμερικανικά όπλα, και εστιάζει σε ενδοευρωπαϊκή αμυντική αυτάρκεια και συνεργασία με την Ουκρανία.

 Επαναξιολόγηση του ρόλου των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια
Η πρόταση Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο σταδιακής αποστασιοποίησης των ΗΠΑ από τη διαχείριση της ευρωπαϊκής ασφάλειας, την ώρα που η ρωσική εισβολή μπαίνει στον τέταρτο χρόνο. Η μερική απόσυρση της αμερικανικής στήριξης έχει φέρει στο προσκήνιο την ανάγκη για αυτοδύναμη αμυντική ικανότητα της Ευρώπης.

Καθώς η ΕΕ διαμορφώνει τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της, οι στρατιωτικές δαπάνες καλούνται να διεκδικήσουν χώρο από ήδη πιεσμένες δημόσιες χρηματοδοτήσεις.

Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά αξιωματούχος της Κομισιόν: «Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένο ότι η Ουάσιγκτον θα αναλάβει τον λογαριασμό.»

Στο μεταξύ ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε χθες Τρίτη τον Τύπο πως στέλνονται ήδη όπλα από τη χώρα του στην Ουκρανία, αποφεύγοντας να γίνει πιο συγκεκριμένος, χωρίς να διευκρινίσει ούτε τους τύπους τους, ούτε τις ποσότητες.

Ακόμη, ο ρεπουμπλικάνος διεκρίνισε ότι δεν έχει συνομιλήσει με τον ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν αφότου του έδωσε διορία 50 ημερών για να καταλήξει σε συμφωνία ειρήνης με την Ουκρανία και απείλησε πως σε διαφορετική περίπτωση θα υπάρξει επιβολή ακόμη πιο αυστηρών κυρώσεων, προχθές Δευτέρα.