Ελεύθερος Τύπος
ΥΓΕΙΑ

Τα γονίδια και οι… συγγένειες που «δείχνουν» καρκίνο του προστάτη

Newsroom eleftherostypos.gr

Τι ρόλο παίζει η κληρονομικότητα στην εκδήλωση του πιο συχνού ανδρικού καρκίνου, τον καρκίνο του προστάτη

   Οι άνδρες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη γνωρίζουν ότι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εκδηλώσουν και οι ίδιοι τη νόσο. Πόσο ισχυρός, όμως, είναι αυτός ο κίνδυνος; Έχει σημασία αν είχε νοσήσει ένας ή δύο στενοί συγγενείς τους; Και τι ρόλο μπορεί να παίζει ο καρκίνος του μαστού;

Η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό είναι δύο από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για εκδήλωση της νόσου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο καρκίνος του προστάτη είναι στις περισσότερες περιπτώσεις κληρονομικός. Ούτε πως όποιος κληρονομεί ένα υψηλού κινδύνου γονίδιο, θα εκδηλώσει οπωσδήποτε τη νόσο.

Τα ποσοστά επικινδυνότητας και από τί εξαρτώνται

Τα υπάρχοντα στοιχεία υποδηλώνουν ότι μόλις το 5%-9% των κρουσμάτων καρκίνου του προστάτη έχουν κληρονομική συνιστώσα. Ωστόσο η συνιστώσα αυτή έχει ποικίλη βαρύτητα, αναλόγως με τον αριθμό των πασχόντων στην ίδια οικογένεια, την ηλικία που εκδήλωσαν τη νόσο, αλλά και το αν συνυπάρχουν ορισμένοι άλλοι καρκίνοι.

Υπολογίζεται ότι κάθε άνδρας έχει μία στις 8 (ή 12,5%) πιθανότητες να εκδηλώσει καρκίνο του προστάτη κάποια στιγμή στη ζωή του. Η συνηθέστερη ηλικία εκδήλωσης του καρκίνου αυτού είναι μετά τα 65 έτη. Ωστόσο οι κληρονομικοί καρκίνοι του προστάτη συνήθως εκδηλώνονται νωρίτερα.

Οι καθοριστικοί παράγοντες

Σύμφωνα με το αμερικανικό Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου, η πιθανότητα νόσησης καθορίζεται από κάποιους συγκεκριμένους παράγοντες. Οι παράγοντες αυτοί είναι:

  • Ο αριθμός των συγγενών με καρκίνο του προστάτη, από την πλευρά του πατέρα ή από την πλευρά της μητέρας.
  • Η ηλικία ανάπτυξης του προστατικού καρκίνου από τους συγγενείς, και
  • Ο καρκίνος του προστάτη μαζί με οικογενειακό ιστορικό άλλων καρκίνων (π.χ. μαστού, ωοθηκών, παγκρέατος).

 Πρώτου και δεύτερου βαθμού συγγενείς

    Ειδικότερα, σύμφωνα με τις έως τώρα μελέτες, ο κίνδυνος να εκδηλώσει ένας άνδρας καρκίνο του προστάτη μεταβάλλεται ως εξής:

  • Υπερτριπλασιάζεται (αυξάνεται κατά 3,14 φορές) στους άνδρες με έναν ή περισσότερους αδελφούς που διαγνώστηκαν με τη νόσο σε οποιαδήποτε ηλικία.
  • Αυξάνεται κατά 2,35 φορές στους άνδρες των οποίων ο πατέρας διαγνώστηκε με τη νόσο σε οποιαδήποτε ηλικία.
  • Σχεδόν τριπλασιάζεται (αυξάνεται κατά 2,87 φορές) όταν ο άνδρας έχει έναν πρώτου βαθμού συγγενή που νόσησε πριν από τα 65 του χρόνια. Πρώτου βαθμού συγγενείς είναι ο πατέρας, οι αδελφοί και οι γιοι.
  • Σχεδόν διπλασιάζεται (αυξάνεται κατά 1,92 φορές) όταν ο άνδρας έχει έναν πρώτου βαθμού συγγενή που νόσησε στα 65 του χρόνια ή αργότερα.
  • Αυξάνεται κατά 2,5 φορές όταν ο άνδρας έχει δεύτερου βαθμού συγγενείς με καρκίνο προστάτη σε οποιαδήποτε ηλικία. Δεύτερου βαθμού συγγενείς είναι ο παππούς, ο εγγονός, ο θείος και ο ανιψιός.
  • Υπερτετραπλασιάζεται (αυξάνεται κατά 4,39 φορές) όταν ο άνδρας έχει δύο ή περισσότερους διαφορετικού πρώτου βαθμού συγγενείς (π.χ. πατέρα και αδελφό) που διαγνώστηκαν με καρκίνο του προστάτη.

Με άλλα λόγια, οι πιθανότητες νόσησης σε κάθε άνδρα κυμαίνονται από 12,5% εάν δεν έχει κάποιον συγγενή με την ίδια νόσο έως σχεδόν 55% εάν διαθέτει δύο ή περισσότερους συγγενείς πρώτου βαθμού που νόσησαν.

Και ο καρκίνος του μαστού

Ωστόσο δεν είναι μόνο ο καρκίνος του προστάτη που παίζει ρόλο. Ως φαίνεται, τον κίνδυνο να αναπτυχθεί επηρεάζει και το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού.

Σε μελέτη στην Άιοβα, λ.χ., βρέθηκε ότι το 9,6% των ανδρών με καρκίνο του προστάτη είχαν οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή/και των ωοθηκών, καθώς παλαιότερα είχε διαγνωστεί η μητέρα ή η αδελφή τους. Οι άνδρες αυτοί είχαν κατά 70% περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν καρκίνο του προστάτη, σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους δίχως ανάλογο οικογενειακό ιστορικό.

Όσοι όμως είχαν ταυτοχρόνως οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού/ωοθηκών και καρκίνου του προστάτη, είχαν σχεδόν εξαπλάσιες πιθανότητες να διαγνωστούν και οι ίδιοι με προστατικό καρκίνο.

Πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό; Έχει βρεθεί ότι οι συγκεκριμένες μορφές καρκίνου μοιράζονται ορισμένα κοινά γονίδια. Τα γονίδια αυτά είναι τα BRCA1 και BRCA2, που είναι περισσότερο γνωστά ως αιτίες των κληρονομούμενων μορφών καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, αλλά εμπλέκονται και σε μερικές περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη.

Προληπτικός έλεγχος

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι περισσότερες περιπτώσεις κληρονομούμενου καρκίνου του προστάτη δεν οφείλονται σε ένα συγκεκριμένο γονίδιο, αλλά σε μεταλλάξεις σε πολλά γονίδια.

Γι’ αυτό τον λόγο, οι άνδρες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη ή/και καρκίνου του μαστού/ωοθηκών καλό είναι να απευθύνονται σε πρώιμη ηλικία σε έναν ουρολόγο-ιατρό, για να συζητούν μαζί του πότε πρέπει να αρχίσει ο προληπτικός έλεγχος του προστάτη τους. Μια καλή ηλικία για να γίνει αυτή η πρώτη επίσκεψη είναι στα 40-45 έτη, όταν οι πιθανότητες να νοσήσουν συνήθως αρχίζουν να αυξάνονται.

Ο προληπτικός έλεγχος του προστάτη συνήθως συμπεριλαμβάνει τακτικό PSA και δακτυλική εξέταση, ώστε να γίνει εγκαίρως αντιληπτός τυχόν καρκίνος.

Προτεινόμενα για εσάς

Μήνας πρόληψης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του προστάτη

Leonidas Kallidonis

Η διάγνωση στον καρκίνο του προστάτη

Leonidas Kallidonis

Υπάρχει πρόληψη για τη νόσο Αλτσχάιμερ;

Leonidas Kallidonis

Διαβήτης τύπου 2: και στην Ελλάδα η πολυαναμενόμενη «εβδομαδιαία σεμαγλουτίδη»

Leonidas Kallidonis

Τί μπορεί να «πυροδοτήσει» καρκίνο του προστάτη

Leonidas Kallidonis

Αβγό: ένα μεγάλο «χάπι βιταμίνης»

Leonidas Kallidonis

Μετά το εμβόλιο… ώρα για τσεκ απ

Leonidas Kallidonis

«Όταν οι γυναίκες είναι υγιείς, οι κοινωνίες ευημερούν»

Leonidas Kallidonis

Σβήστε τις εξάψεις της εμμηνόπαυσης… με ιδρώτα

Leonidas Kallidonis