Ελεύθερος Τύπος
ΥΓΕΙΑ

Φύσημα στην καρδιά: Αθώο ή παθολογικό;

Φύσημα στην καρδιά: Αθώο ή παθολογικό;

«Φύσημα» είναι ένας ήχος, με χροιά σφυρίγματος, που οφείλεται σε διαταραχή της ροής αίματος και εντοπίζεται από τον ιατρό κατά την ακρόαση της καρδιάς με τα ακουστικά. Το φύσημα μπορεί να είναι «αθώο» ή παθολογικό.
Αθώο είναι το φύσημα όταν δεν σχετίζεται με κάποια δομική ανωμαλία της καρδιάς, αλλά οφείλεται σε καταστάσεις αυξημένης καρδιακής παροχής (αναιμία, stress, υπερθυρεοειδισμός κ.λπ.).

Γράφει ο Αλέξανδρος Δεληγεώργης, καρδιολόγος, συνεργάτης Metropolitan General

Αντίθετα, στο παθολογικό φύσημα υπάρχει κάποια βλάβη που προκαλεί αιμοδυναμική επιβάρυνση. Στα βρέφη και τα παιδιά η βλάβη αυτή είναι συνήθως μια παθολογική επικοινωνία μεταξύ κοιλοτήτων ή αγγείων, ενώ στους ενήλικες αφορά συνήθως βαλβιδοπάθειες. Η ένταση, η εντόπιση, η διάρκεια και η χρονική θέση στον καρδιακό κύκλο του φυσήματος αποτελούν χαρακτηριστικά που βοηθούν στην ταυτοποίησή του. Η παρουσία συμπτωμάτων παίζει καθοριστικό ρόλο στη διάκριση μεταξύ παθολογικού και αθώου φυσήματος.

Συμπτώματα

Το αθώο φύσημα δεν προκαλεί συμπτώματα. Τα συμπτώματα και σημεία που μπορεί να σχετίζονται με παθολογικό φύσημα είναι:

• Κυάνωση (μπλε απόχρωση του δέρματος, κυρίως, στα άκρα και τα χείλη).
• Οιδήματα.
• Εύκολη κόπωση.
• Δύσπνοια.
• Αρρυθμίες.

Στην περίπτωση που παρατηρείται κάτι από τα παραπάνω, επιβάλλεται η καρδιολογική εκτίμηση.

Διάγνωση – αιτιολογία

Το φύσημα δεν είναι πάθηση, αλλά ένας ήχος, και συνεπώς για τη διάγνωσή του αρκεί η ακρόαση της καρδιάς με το στηθοσκόπιο. Η αιτιολογία μπορεί να μην είναι πάντα σαφής με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του φυσήματος. Στις περιπτώσεις αυτές η αιτιολογική διάγνωση τίθεται με το ηχοκαρδιογράφημα (τρίπλεξ).

Στους νέους ανθρώπους και τα παιδιά: Εδώ, τα φυσήματα είναι συχνά και είναι συνήθως αθώα. Τα παθολογικά φυσήματα, σε αυτήν τη μερίδα του πληθυσμού, οφείλονται σε συγγενείς καρδιοπάθειες. Η συχνότερη συγγενής πάθηση που προκαλεί φύσημα είναι η μεσοκοιλιακή επικοινωνία. Ένα μεγάλο ποσοστό αυτών των επικοινωνιών κλείνει μέχρι την ηλικία των 10 ετών χωρίς να αφήνει κανένα πρόβλημα στο παιδί. Από τις μεσοκοιλιακές επικοινωνίες που παραμένουν, αρκετές είναι αιμοδυναμικά ασήμαντες και δεν χρειάζονται κάποια παρέμβαση.

Στους ενήλικες: Εδώ, οι παθήσεις που προκαλούν φύσημα είναι κατά κύριο λόγο οι βαλβιδοπάθειες. Παλαιότερα, όταν υπήρχε έξαρση του ρευματικού πυρετού, ήταν συχνές οι προσβολές των βαλβίδων από τη νόσο. Ο ρευματικός πυρετός ήταν και εξακολουθεί να είναι η βασική αιτία για στένωση της μιτροειδούς. Πλέον, με την ευρεία χρήση αποτελεσματικών αντιβιοτικών ο ρευματικός πυρετός έχει σχεδόν εκλείψει. Η συχνότερη πλέον βαλβιδοπάθεια που προκαλεί φύσημα είναι η στένωση της αορτικής βαλβίδας. Όταν υπάρχει δίπτυχη αορτική βαλβίδα, η στένωση μπορεί να εμφανιστεί και σε σχετικά μικρή ηλικία (45 ετών), διαφορετικά η πάθηση εκδηλώνεται στην τρίτη ηλικία. Ένα σημαντικό αίτιο των βαλβιδοπαθειών που προκαλούν φύσημα αποτελεί η ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας από πρόπτωση. Στην περίπτωση αυτή η βαλβίδα δεν κλείνει στεγανά και επιτρέπει στο αίμα να κάνει παλινδρόμηση στον αριστερό κόλπο.

Παρακολούθηση

Αν το φύσημα είναι αθώο, τότε δεν χρειάζεται ουσιαστικά παρακολούθηση. Στην περίπτωση που το φύσημα είναι παθολογικό, υπάρχουν οδηγίες για τη συχνότητα παρακολούθησης, που μπορεί να είναι από 3 μήνες έως 5 χρόνια, ανάλογα με τη βαρύτητα της υποκείμενης νόσου.

Η παρακολούθηση συνίσταται σε πλήρη καρδιολογική εκτίμηση. Η αρχή γίνεται, όπως πάντα, με τη λήψη ιστορικού, με έμφαση σε συμπτώματα σχετιζόμενων με τη νόσο. Ακολουθεί κλινική εξέταση για την παρουσία σημείων καρδιακής ανεπάρκειας, ηλεκτροκαρδιογράφημα για την ανίχνευση αρρυθμιών και, τέλος, ηχοκαρδιογράφημα για την ποσοτικοποίηση της αιμοδυναμικής επιβάρυνσης που προκαλεί η νόσος. Με βάση τα αποτελέσματα καθορίζεται ο περαιτέρω προγραμματισμός.

Αντιμετώπιση

Η οριστική αντιμετώπιση της νόσου που προκαλεί φύσημα είναι χειρουργική. Αν και όταν έρθει ο χρόνος για κάτι τέτοιο, ο θεράπων ιατρός θα συνεκτιμήσει τη βαρύτητα της νόσου, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και τον συνολικό κίνδυνο του ασθενούς για επέμβαση. Συνήθως ζητείται καρδιοχειρουργική εκτίμηση.
Η επέμβαση είναι επέμβαση ανοιχτής καρδιάς και μπορεί να περιλαμβάνει τη συρραφή ενός ελλείμματος, την επιδιόρθωση μιας βαλβίδας ή την αντικατάσταση μιας βαλβίδας με μεταλλική ή βιοπροσθετική.

Πρόληψη

Δυστυχώς, τα νοσήματα που προκαλούν φύσημα δεν προλαμβάνονται με φάρμακα, καλή διατροφή και άσκηση. Στα νοσήματα αυτά ιδιαίτερη σημασία έχει η πρώιμη διάγνωση, ώστε να υπάρξει έγκαιρη αντιμετώπιση προτού αναπτυχθούν μη αναστρέψιμες βλάβες στην καρδιά. Μια βαλβιδική ανεπάρκεια, για παράδειγμα, προκαλεί διάταση της καρδιάς, ως συνέπεια του αυξημένου φορτίου αίματος που δέχεται. Αυτή είναι μια φυσιολογική και εν μέρει επιθυμητή προσαρμογή της καρδιάς για να συνεχίσει να επιτελεί το έργο της.

Αν γίνει έγκαιρη αντιμετώπιση της ανεπάρκειας, η καρδιά επανέρχεται στο φυσιολογικό της μέγεθος. Εάν, όμως, γίνει καθυστερημένα και εξαντληθούν οι εφεδρείες της, τότε παραμένει δυσλειτουργική. Γεννάται εύλογα το ερώτημα γιατί δεν κάνουμε επέμβαση μόλις διαπιστώσουμε το πρόβλημα. Η απάντηση είναι ότι μια αρχόμενη βλάβη μπορεί να χρειαστεί και δύο δεκαετίες για να προκαλέσει συμπτώματα, ενώ μια αποτυχημένη επέμβαση άμεσα. Είναι δουλειά του θεράποντος καρδιολόγου να αξιολογήσει την κατάσταση, να καθορίσει το πρόγραμμα επανεκτιμήσεων και, τελικά, τον χρόνο επέμβασης.

Από την έντυπη έκδοση

Προτεινόμενα για εσάς

Καφές & καρδιά: 2 φλιτζάνια την ημέρα… τον γιατρό κάνουν πέρα

Κατερίνα Θεοδωροπούλου

Αυστραλία: Βοσκός σχηματίζει εντυπωσιακή καρδιά από…πρόβατα στην μνήμη της θείας του [βίντεο]

Μαρίνα Μπενέκου

Αλκοόλ: Ένα ποτηράκι την ημέρα… τον γιατρό τον κάνει πέρα

Πώς η υπέρταση επηρεάζει καρδιά, αρτηρίες, εγκέφαλο και νεφρούς

Leonidas Kallidonis

Αυτές είναι οι 4 τροφές που μπορούν να σώσουν τη ζωή σας

Κατερίνα Θεοδωροπούλου

Γιατί η καρδιά «προδίδει» τους διαβητικούς ασθενείς;

Leonidas Kallidonis

Ανεύρυσμα αορτής: Πώς από μια ελεγχόμενη κατάσταση μπορεί να γίνει θανατηφόρο

Leonidas Kallidonis

Βηματοδότης χωρίς ηλεκτρόδια. Μικρότερο μέγεθος, μεγαλύτερη ευελιξία

Leonidas Kallidonis

Το ύπουλο χτύπημα του Διαβήτη στην καρδιά

Leonidas Kallidonis